Zapalenie ucha

Zapalenie ucha środkowego występuje najczęściej u małych dzieci, szczególnie między 6 miesiącem życia a 2 rokiem życia. Większość dzieci choruje na ostre zapalenie ucha środkowego przynajmniej raz w życiu. Po ukończeniu 7 roku życia częstość zachorowań wyraźnie się zmniejsza. Nawracające zapalenia ucha środkowego dotyczą głównie dzieci do 2 roku życia.

Przyczyną ostrego zapalenia ucha środkowego jest zazwyczaj infekcja górnych dróg oddechowych (katar, zapalenie gardła) , która przez szerszą i krótszą w tym wieku trąbkę słuchową (przewód łączący noso-gardło z uchem środkowym) przenosi się na jedno lub oba uszy. W około 60% przypadków przyczyna zakażenia jest mieszana tzn. jest ono wywołane zarówno przez wirusy jak i bakterie.

Objawem dominującym w ostrym zapaleniu ucha środkowego jest silny ból, który ma charakter tętniący i najczęściej pojawia się w nocy. Zwykle trwa od jednego do kilku dni. Stanowi zapalnemu ucha środkowego towarzyszy upośledzenie słuchu. 

W czasie zapalenia ucha dzieci stają się niespokojne, drażliwe, płaczą głośno, tracą apetyt. U niemowląt obserwuje się czasem łapanie rączką za ucho. Te objawy związane są z bólem ucha i mogą nasuwać podejrzenie zapalenie w tym obszarze. Starsze dzieci zgłaszają ból i pokazują na zajęte procesem zapalnym ucho.

Choroba może przebiegać z wysoką gorączką (25% chorych) ale zazwyczaj przebieg jej jest bezgorączkowy lub z niewielką zwyżką ciepłoty ciała.

Objawem towarzyszącym mogą być biegunka, wymioty i ból brzuszka.

U niektórych dzieci obserwuje się ropny wyciek z ucha. Towarzyszy temu ustąpienie bólu. Jest to wynikiem perforacji (przerwania) błony bębenkowej (błona oddzielająca ucho środkowe od ucha zewnętrznego) pod naporem zbierającej się w uchu treści ropnej. Po perforacji błona bębenkowa zarasta w ciągu kilku dni.

Podstawą rozpoznania ostrego zapalenia ucha środkowego jest badanie otoskopowe.

Ze względu na dużą tendencję do samoistnego ustępowania objawów u większości dzieci z ostrym zapaleniem ucha środkowego zaleca się „czujną obserwację”. Z powodu silnego bólu towarzyszącego zapaleniu ucha niezwłocznie po ustaleniu rozpoznania należy podać doustnie leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe (ibuprofen, paracetamol). Decyzję o podaniu antybiotyku podejmuje się jedynie w razie braku samoistnej poprawy w ciągu 24–48 godzin. Pozwala to na uniknięcie antybiotykoterapii u około 65% chorych. Antybiotykoterapię stosuje się natomiast w następujących przypadkach:

  • u dzieci poniżej 6 miesiąca życia

  • u dzieci z wysoką gorączką i wymiotami

  • jeśli nastąpił wyciek z ucha

  • poniżej 2 roku życia u dzieci z obustronnym ostrym zapaleniem ucha środkowego

  • w przypadkach zwiększonego ryzyka u dzieci z nawracającym zapaleniem ucha środkowego, wadami twarzoczaszki, zaburzeniami immunologicznymi, zespołem Downa i odbiorczym upośledzeniem słuchu

  • u chorych z ograniczonym dostępem do opieki medycznej

  • przy braku poprawy po 24–48-godzinnym okresie leczenia objawowego

Ostre zapalenie ucha środkowego w większości wypadków cofa się bez powikłań i trwałych następstw nawet wtedy, gdy w jego przebiegu doszło do perforacji błony bębenkowej. Jak wspomniano wyżej u wielu chorych ostre zapalenie ucha środkowego cofa się samoistnie, bez antybiotykoterapii a po 24 godzinach dolegliwości bólowe ustępują u około 60% nie leczonych chorych. Stwierdzono, że u około 40% pacjentów po przebytym ostrym zapaleniu ucha środkowego utrzymuje się w uchu wysięk powodujący czasowy niedosłuch. Na szczęście u większości chorych ustępuje on samoistnie. Jedynie w niedużym procencie przypadków utrzymuje się ponad 3 miesiące i wtedy może wymagać leczenia.

U dzieci poniżej 2 roku życia samoistna poprawa występuje zdecydowanie rzadziej. Aż połowa dzieci w tej grupie wiekowej ma powtórne ostre zapalenie ucha środkowego lub wysięk utrzymujący się ponad 3 miesiące.

Po zakończeniu leczenia ostrego zapalenia ucha środkowego wskazana jest kontrola otoskopowa i badanie słuchu w celu ustalenia, czy zmiany zapalne cofnęły się całkowicie lub czy nie pozostał jeszcze wysięk. 

Aby uniknąć choroby należy karmić dziecko piersią (obecność przeciwciał w pokarmie matki), chronić przed dymem tytoniowym, nie karmić butelką w pozycji leżącej a przede wszystkim ograniczać narażenie na infekcje górnych dróg oddechowych (kontakty z osobami chorymi, rezygnacja ze żłobka lub przedszkola), szczepić dzieci zgodnie z kalendarzem szczepień (pneumokoki).

Znajdź nas

Formularz kontaktowy

TPK Teleplatforma Pierwszego kontaktu

Jeden bezpłatny numer
dla całej Polski

Nowy Numer

Uwaga nastąpiła zmiana numerów telefonicznych do Rejestracji, obecnie, aby dodzwonić się do Przychodni proszę wybrać numer: