Bilans zdrowia 18-19-latka –  czyli ucznia ostatniej klasy szkoły ponadgimnazjalnej

Na badanie uczeń zgłasza się sam. Specyficznym celem profilaktycznego badania w tym wieku jest dokonanie oceny stanu zdrowia fizycznego i psychicznego w końcowym okresie rozwoju pod kątem zdolności do dalszego kształcenia i nauki zawodu oraz zdrowia prokreacyjnego (możliwość posiadania potomstwa).

Pielęgniarka szkolna przeprowadza następujące pomiary i badania:

1. Pomiar wysokości i masy ciała i określenie ich pozycji centylowych (interpretacja wyników patrz bilans 4-latka).
2. Ocena wzroku- ostrość, zez, widzenie barwne
3. Orientacyjne badanie słuchu
4. Pomiar ciśnienia tętniczego krwi

Badanie lekarskie przeprowadzane jest w poradni rejonowej:

1. wywiad uzyskany od ucznia i ewentualnie od rodziców
   • zachowania zdrowotne ucznia, w tym szczególnie ryzykowne dla zdrowia, jak: palenie tytoniu, używanie substancji psychoaktywnych (np. narkotyki), stosowanie diet eliminacyjnych (głównie u dziewcząt)
   • czynniki ryzyka dla zdrowia dziecka, w tym wczesnego rozwoju miażdżycy
   • sytuacja szkolna i rodzinna
   • dolegliwości psychosomatyczne oraz inne problemy zdrowia psychospołecznego, jak np. zaburzenia koncentracji, zaburzenia nerwicowe, emocjonalne, stany depresyjne i lękowe
   • plany dotyczące przyszłego zawodu – szczególnie ważne w przypadku uczniów przewlekle chorych i niepełnosprawnych
2. rozwój dojrzewania płciowego:
   • ocena stopnia rozwoju cech płciowych
   • chłopcy – wychwycenie nieprawidłowości układu moczowo- płciowego
   • dziewczęta – ocena wielkości gruczołów piersiowych i owłosienia
     • wiek wystąpienia pierwszej miesiączki (menarche), przebieg miesiączkowania
       (regularność, długość cykli miesięcznych, długość krwawienia ewentualnie inne zaburzenia miesiączkowania)
     • występowanie objawów wskazujących na istnienie stanów zapalnych narządu rodnego, jak np. nieprawidłowa wydzielina z pochwy, świąd, pieczenie, obrzęk, zaczerwienienie okolicy sromu
3. ocena gruczołu tarczowego- obecność wola (powiększenie tarczycy)
4. ocena narządu ruchu- boczne skrzywienie i inne zniekształcenia kręgosłupa oraz kończyn (patrz bilans 16-17 latka)
5. ocena stanu jamy ustnej- próchnica zębów, kamień nazębny, krwawienie z dziąseł, przykry zapach z ust
6. ocena skóry – m.in. trądzik młodzieńczy, bielactwo, łuszczyca
7. ocena pozostałych narządów i układów

W podsumowaniu wyników bilansu zdrowia określa się problem zdrowotny lub zaburzenie w stanie zdrowia i planuje się dalsze postępowanie.
Wskazuje się ewentualne ograniczenia dotyczące dalszego kształcenia i wyboru zawodu.

Ważna jest ocena pod kątem zdrowia reprodukcyjnego (samobadanie piersi, jąder, stosowanie kwasu foliowego).